BỘ VĂN HÓA THỂ
THAO VÀ DU LỊCH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA TP. HỒ CHÍ MINH
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG QUẢNG CÁO
ĐỀ TÀI
Luật và quản lý hoạt động quảng cáo ngoài trời
tại thành phố Hồ Chí Minh
GVHD: PGS.TS
Phan Quốc Anh
Họ và tên: Nguyễn Quang Huy
Thành Phố Hồ Chí Minh, Tháng 01 Năm 2024
MỞ ĐẦU
Đề tài "Luật và quản
lý hoạt động quảng cáo ngoài trời tại thành phố Hồ Chí Minh" được chọn vì
tính cấp thiết và thực tiễn cao trong bối cảnh phát triển nhanh chóng của đô thị
này. Hoạt động quảng cáo ngoài trời đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế
và văn hóa đô thị, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức về quản lý và pháp lý.
Khung pháp lý hiện hành mặc dù đã có nhiều tiến bộ nhưng vẫn tồn tại những lỗ hổng
và bất cập, gây ra nhiều vấn đề như vi phạm quy định về kích thước, vị trí đặt
biển quảng cáo, ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị và an toàn giao thông. Nghiên cứu
này nhằm phân tích thực trạng, đánh giá hiệu quả của các quy định hiện hành, và
đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, đảm bảo sự phát
triển bền vững và hài hòa giữa lợi ích kinh tế và xã hội. Đồng thời, đề tài còn
đóng góp vào việc hoàn thiện khung pháp lý, tạo cơ sở lý luận và thực tiễn cho
việc cải thiện môi trường kinh doanh và sinh hoạt tại TP. Hồ Chí Minh. Việc
nghiên cứu thực trạng quảng cáo ngoài trời giúp hiểu rõ hơn về những chiến lược
quảng cáo hiện đại và cách thức triển khai chúng trong môi trường quốc tế. (3)
Quy định pháp luật về quảng cáo: Luật Quảng cáo 2012 của Việt Nam là cơ sở pháp
lý quan trọng điều chỉnh hoạt động quảng cáo. Nghiên cứu về luật quảng cáo giúp
đánh giá hiệu quả của các quy định pháp luật hiện hành, nhận diện những điểm mạnh
và hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm tạo điều kiện thuận lợi
cho hoạt động quảng cáo, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và
doanh nghiệp. (4) Thực trạng và thách thức trong hoạt động quảng cáo: Các doanh
nghiệp khi tham quảng cáo phải tuân thủ các quy định pháp luật về quảng cáo, đồng
thời phải đối mặt với nhiều thách thức như cạnh tranh khốc liệt, yêu cầu cao về
chất lượng quảng cáo và sự đa dạng của thị trường tiêu dùng. Nghiên cứu thực trạng
quảng cáo giúp làm rõ những khó khăn và cơ hội mà doanh nghiệp gặp phải, từ đó
đề xuất các biện pháp cải thiện và nâng cao hiệu quả quảng cáo.
Một vai trò quan trọng
khác, quảng cáo là một ngành kinh tế quan trọng, góp phần thúc đẩy sự phát triển
của nhiều ngành khác. Nghiên cứu về luật quảng cáo và thực trạng quảng cáo quốc
tế tại hội chợ triển lãm sẽ cung cấp những thông tin và phân tích có giá trị,
góp phần xây dựng chiến lược phát triển ngành quảng cáo Việt Nam theo hướng
chuyên nghiệp và bền vững. Với những lý do trên, việc chọn đề tài “Luật và quản
lý hoạt động quảng cáo ngoài trời tại thành phố Hồ Chí Minh” là vô cùng cần thiết
và có ý nghĩa. Đề tài không chỉ giúp hiểu rõ hơn về thực trạng và hiệu quả của
hoạt động quảng cáo ngoài trời trên địa bàn thành phố, mà còn góp phần vào việc
hoàn thiện hệ thống pháp luật về quảng cáo, nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh
của ngành quảng cáo Việt Nam.
- Đánh giá hiệu quả của Luật Quảng cáo 2012 trong việc
điều chỉnh hoạt động quảng cáo.
- Khám phá thực trạng quảng cáo ngoài trời ở TP. Hồ Chí Minh, bao gồm các chiến
lược và phương pháp quảng cáo.
- Xác định thách thức và cơ hội cho doanh nghiệp
trong hoạt động quảng cáo.
- Đề xuất giải pháp hoàn thiện luật quảng cáo, nhằm
tạo môi trường pháp lý thuận lợi và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.
- Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Luật Quảng cáo 2012 và các quy định pháp lý liên
quan
- Hoạt động quảng cáo ngoài trời
- Các loại hình quảng cáo
Khách thể nghiên cứu: Doanh nghiệp, người tiêu
dung
Phạm vi nghiên cứu: Quảng cáo ngoài trời của
thành phố Hồ Chí Minh.
Câu 1: Thực
trạng quảng cáo ngoài trời ở
TP. Hồ Chí Minh như thế nào? Các chiến lược và phương pháp quảng cáo nào đang
được áp dụng phổ biến?
Câu 2: Các
doanh nghiệp gặp những thách thức nào khi thực hiện quảng cáo ở TP. Hồ Chí Minh?
Câu 3: Những
yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả của quảng ngoài trời ở TP. Hồ Chí Minh?
Giả thuyết 1: Khung
pháp lý hiện hành về quảng cáo ngoài trời tại thành phố Hồ Chí Minh chưa đủ chặt
chẽ và chi tiết, dẫn đến việc các doanh nghiệp và cá nhân thường xuyên vi phạm
quy định.
Giả thuyết 2 : Việc thực hiện các quy định
pháp lý về quảng cáo ngoài trời tại thành phố Hồ Chí Minh chưa được đảm bảo do
thiếu các biện pháp chế tài đủ mạnh và công tác thanh tra, giám sát chưa hiệu
quả..
Giả thuyết 3 : Quản lý hoạt động quảng cáo ngoài trời tại thành
phố Hồ Chí Minh còn nhiều hạn chế do thiếu sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ
quan chức năng, gây ra tình trạng lộn xộn và mất mỹ quan đô thị.
Trong
quá trình nghiên cứu, tác giả thu thập tài liệu từ
các bài nghiên cứu khoa học, luận án tốt nghiệp, luận văn,v.v; đặc biệt là các
tài liệu liên quan đến khu vực đô thị ven biển của huyện Cần Giờ và các mô hình
sinh kế của các địa phương liên quan đến các định nghĩa về mô hình sinh kế trên
internet, từ đó có những định hướng hợp lý hơn đi sâu hơn vào quá trình nghiên
cứu. Các nguồn tham khảo nhóm chủ yếu đến từ: Thư viện trường
ĐHKHXH&NV, ĐHQG TP.HCM, Thư viện trung tâm ĐHQG TP.HCM, Phòng nghiên cứu và thực
hành Đô thị - ĐHKHXH&NV, Google Scholar, Báo cáo các tác động đến
môi trường người dân huyện Cần Giờ, Các tài liệu trực tuyến
trên Internet
Ý nghĩa khoa học: Đề tài
"Luật và quản lý hoạt động quảng cáo ngoài trời tại thành phố Hồ Chí
Minh" có ý nghĩa khoa học quan trọng trong việc đóng góp vào hệ thống lý
luận và nghiên cứu pháp lý về quảng cáo. Cụ thể, nghiên cứu sẽ làm rõ các khái
niệm, nguyên tắc và quy định pháp lý liên quan đến quảng cáo ngoài trời, từ đó
xây dựng một cơ sở lý luận vững chắc cho lĩnh vực này. Ngoài ra, việc phân tích
và đánh giá khung pháp lý hiện hành, so sánh với các quy định của các quốc gia
phát triển khác, sẽ cung cấp những thông tin hữu ích cho việc cải thiện và hoàn
thiện pháp luật Việt Nam về quảng cáo ngoài trời. Nghiên cứu cũng có thể mở ra
hướng đi mới cho các nghiên cứu tương lai, giúp phát triển lĩnh vực này một
cách toàn diện và sâu sắc hơn.
Ý nghĩa
thực tiễn: Về mặt thực tiễn, đề tài mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho
công tác quản lý và thực thi pháp luật tại thành phố Hồ Chí Minh. Thứ nhất,
nghiên cứu cung cấp các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động
quảng cáo ngoài trời, từ đó góp phần giảm thiểu vi phạm, nâng cao mỹ quan đô thị
và bảo đảm an toàn giao thông. Thứ hai, kết quả nghiên cứu giúp các cơ quan chức
năng có cơ sở để điều chỉnh và bổ sung các quy định pháp lý hiện hành, nhằm đáp
ứng tốt hơn nhu cầu phát triển kinh tế và xã hội của thành phố. Cuối cùng,
nghiên cứu còn mang lại lợi ích cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực
quảng cáo, giúp họ hiểu rõ hơn về các quy định pháp lý và từ đó tuân thủ tốt
hơn, góp phần xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch và bền vững.
- Bố cục
luận văn
Contents
1.1 Thao tác hoá khái niệm
quảng cáo
1.2. Ý nghĩa, tầm quan trọng của quảng cáo và quảng cáo
ngoài trời
Chương
2: Thực trạng quảng cáo ngoài trời trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh
2.1 Công
tác triển khai quản lý nhà nước về quảng cáo ngoài trời
2.1.1 Công
tác tuyên truyền pháp luật
2.1.2 Công tác quy hoạch quảng cáo ngoài trời
2.1.3 Tính chấp hành pháp luật của các doanh nghiệp quảng cáo
2.1.4 Công nghiệp văn hóa và ứng dụng công nghệ, sáng tạo trong quảng cáo
ngoài trời
Chương
3: những
vấn đề đặt ra trong quản lý quảng cáo ngoài trời tại tp.hcm
3.1 Phát triển quảng cáo ngoài trời giúp gia tăng kinh tế quốc dân
3.2 Đóng góp một số giải pháp trong quản lý hoạt động quảng cáo ngoài trời
Chương
1: Cơ sở lý luận
1.1 Thao tác
hoá khái
niệm quảng cáo
Theo khoản 1 Điều 2 Luật Quảng cáo
2012, quảng cáo là việc sử dụng các phương tiện nhằm giới thiệu đến công chúng
sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ có mục đích sinh lợi; sản phẩm, dịch vụ không có mục
đích sinh lợi; tổ chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ được giới
thiệu, trừ tin thời sự; chính sách xã hội; thông tin cá nhân (thuvienphapluat.vn, 2024). Như vậy, quảng
cáo là việc giới thiệu hoạt động kinh doanh hàng hóa và dịch vụ nhằm thu hút và
gây sự chú ý của khách hàng thông qua các sản phẩm quảng cáo. Quảng cáo có tác động
gây sự chú ý, thích thú, đam mê và thúc đẩy hành động của người xem quảng cáo.
Thông qua đó, khách hàng sẽ biết đến và quyết định chọn lựa sản phẩm của các
doanh nghiệp.
Theo Hiệp hội Quảng
cáo ngoài trời Mỹ: Quảng cáo ngoài trời (outdoor advertising, out-of-home, OOH,
OOH advertising, out-of- home advertising):“là tất cả các loại hình quảng cáo
tác động đến người tiêu dùng khi họ bước ra bên ngoài ngôi nhà đang sống. Đó là
khi họ ở ngoài nhà, đi lại, mua sắm hoặc tham quan các không gian công cộng”.
`Luật
Quảng cáo (2012) của Việt Nam không có khái niệm riêng về quảng cáo ngoài trời,
tuy nhiên các loại hình được nêu trong văn bản này được hiểu theo bao gồm: Bảng
quảng cáo, băng-rôn, biển hiệu, hộp đèn, màn hình chuyên quảng cáo; Phương tiện
giao thông; Hội chợ, hội thảo, hội nghị, tổ chức sự kiện, triển lãm, chương
trình văn hoá, thể thao; Người chuyển tải sản phẩm quảng cáo; vật thể quảng cáo
(Điều 17). Theo
quan điểm của chúng tôi, với hướng tiếp cận của bài viết, chúng tôi sử dụng cụm
từ “Quảng cáo ngoài trời” nhằm chỉ đến việc sử dụng các phương tiện quảng cáo
bao gồm trụ, bảng quảng cáo, băng-rôn, biển hiệu, hộp đèn, màn hình chuyên quảng
cáo để truyền thông tin đến mọi người nhằm mục đích sinh lời.
Quảng cáo quốc tế
trong tiếng Anh là International Advertising.
Quảng
cáo quốc tế là một trong các công cụ chủ yếu của hoạt động yểm trợ quốc tế. Quảng
cáo quốc tế đòi hỏi phải phổ biến thông điệp thương mại tới khán giả mục tiêu ở
nhiều quốc gia. Đối tượng mục tiêu khác nhau giữa các quốc gia về cách họ cảm
nhận hoặc giải thích các biểu tượng hoặc kích thích, phản ứng với sự hài hước
hoặc hấp dẫn về mặt cảm xúc, cũng như trình độ đọc viết và ngôn ngữ sử dụng. Chức
năng quảng cáo được tổ chức như thế nào cũng khác nhau.(International Advertising, n.d.) Ngày
nay, trên toàn thế giới, quảng cáo quốc tế đang ngày càng giữ vai trò quan trọng
hơn. Đối với nhiều loại sản
phẩm và thị trường, chiến lược quảng cáo thành công là một nhân tố quyết định
trong việc đạt được mục tiêu doanh số. Trên thực tế, ngày càng
có nhiều doanh nghiệp coi chiến lược quảng cáo hiệu quả là điều kiện tất yếu để
có thể tiến hành hoạt động kinh doanh tại thị trường nước ngoài.
Quảng
cáo là một trong những công cụ truyền thông marketing phổ biến nhất trên thế giới
và tại Việt Nam. Với khả năng tiếp cận rộng rãi đến người tiêu dùng và công
chúng mục tiêu, quảng cáo là phương thức phân phát thông điệp hiệu quả về mặt
chi phí. Nền kinh tế hàng hóa phát triển, đáp ứng ngày càng đa dạng về số lượng
và chất lượng nhu cầu của con người thông qua các sản phẩm và nhà cung cấp khác
nhau. Trong bối cảnh này, quảng cáo vừa kích thích tiêu dùng, giúp các nhà sản
xuất mở rộng thị phần và tăng lợi nhuận, vừa định hướng tiêu dùng, giúp khách
hàng phân biệt các sản phẩm khác nhau để lựa chọn phù hợp, từ đó nâng cao kiến
thức tiêu dùng cho xã hội. Quảng cáo không chỉ mang ý nghĩa đối với nhà cung cấp
hàng hóa, dịch vụ mà còn đối với người tiêu dùng. Vì vậy, quảng cáo có hai vai
trò quan trọng: kinh tế và xã hội.
1.2 Luật quảng cáo
Những quy định pháp luật hiện hành về quảng cáo: Từ
những năm đầu thập niên 90 của thế kỷ 20, khi đất nước bước vào thời kỳ hội nhập
với định hướng xây dựng “nền kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa”
(Văn kiện Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VII, 2017) với nền kinh tế nhiều
thành phần, trong đó kinh tế tư nhân và kinh tế có vốn đầu từ nước ngoài được tạo
cơ hội phát triển thì thị trường quảng cáo, đặc biệt là quảng cáo ngoài trời bắt
đầu có xu hướng tăng trưởng nhanh chóng. Đến năm 2001, Pháp lệnh Quảng cáo số
39/2001/PL-UBTVQH10 được Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành là cơ sở pháp lý
quan trọng trong việc điều chỉnh và định hướng cho hoạt động quản lý nhà nước về
quảng cáo đi vào nề nếp. Tại TP.HCM, Ủy ban Nhân dân Thành phố đã ban hành Quyết
định 108/2002/QĐ-UB quy định về hoạt động quảng cáo trên địa bàn
Pháp lệnh quảng cáo: Pháp lệnh Quảng cáo năm
2001 của Việt Nam, do Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành vào ngày 16/11/2001,
đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc hình thành hệ thống pháp luật
về hoạt động quảng cáo. Sau khi Pháp lệnh Quảng cáo được ban hành, Chính phủ đã
xây dựng Nghị định số 24/2003/NĐ-CP quy định chi tiết việc thi hành Pháp lệnh
này. Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), được
Chính phủ giao quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo, cũng đã ban hành Thông
tư số 43/2003/TT-BVHTT để hướng dẫn thi hành Nghị định số 24/2003/NĐ-CP, cùng
các Thông tư liên tịch hướng dẫn về hoạt động quảng cáo trong các lĩnh vực
chuyên ngành như y tế, nông nghiệp, thể thao.
Pháp
lệnh gồm 7 chương với 35 điều khoản, quy định các vấn đề liên quan đến quảng
cáo như quyền quảng cáo, chính sách của Nhà nước đối với hoạt động quảng cáo,
quy định về hoạt động quảng cáo và quyền của các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt
động quảng cáo. Pháp lệnh này có hiệu lực từ ngày 1/5/2002. Việc ban hành Pháp
lệnh Quảng cáo nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về quảng cáo, bảo vệ quyền
và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, cũng như của các tổ chức, cá nhân
trong hoạt động quảng cáo, và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất
nước.
Luật Quảng cáo: Việc áp dụng Pháp lệnh Quảng cáo năm
2001 vào hệ thống pháp luật về quảng cáo ở nước ta vẫn còn nhiều bất cập và
chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển toàn diện của hoạt động quảng cáo trong nền
kinh tế thị trường. Chính vì vậy, Luật Quảng cáo năm 2012 đã được Quốc hội nước
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 3 thông qua vào ngày
21/6/2012. Luật Quảng cáo 2012 kế thừa
các quy định của Pháp lệnh Quảng cáo năm 2001 và tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm
xây dựng hệ thống văn bản pháp luật về hoạt động quảng cáo của các nước trên thế
giới. Luật này quy định chi tiết về hoạt động quảng cáo; quyền và nghĩa vụ của
các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động quảng cáo; và quản lý nhà nước về hoạt
động quảng cáo. Luật Quảng cáo được cấu trúc thành 5 chương với 43 điều khoản,
chi tiết hóa các quy định liên quan đến các lĩnh vực quảng cáo, đảm bảo tính
minh bạch và hiệu quả trong việc quản lý và thực hiện hoạt động quảng cáo. Luật
này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2013, nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà
nước, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng và các bên liên quan, đồng
thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành quảng cáo trong bối cảnh hội nhập
kinh tế quốc tế.
Luật Quảng cáo Việt Nam được
cấu trúc thành 5 chương với 43 điều khoản, kế thừa các quy định của Pháp lệnh
Quảng cáo năm 2001 và tiếp thu kinh nghiệm quốc tế, nhằm tạo điều kiện thuận lợi
cho sự phát triển của ngành quảng cáo, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và
thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội.
Những
thay đổi trong luật quảng cáo
Phạm vi điều chỉnh: Nếu như ở khoản 1 Điều 1 về phạm vi điều chỉnh của Pháp lệnh quảng
cáo năm 2001 quy định: “1. Pháp lệnh này
quy định về hoạt động quảng cáo; quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong hoạt
động quảng cáo” (thuvienphapluat.vn,
2024) thì ngay tại khoản 1 Điều 1 của Luật quảng cáo năm 2012, phạm vi này
đã được mở rộng hơn: “1. Luật này quy định về
hoạt động quảng cáo; quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động
quảng cáo; quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo” (thuvienphapluat.vn,
2024). Sự quản lý của nhà nước về hoạt động quảng
cáo đã được đưa vào, quy định cụ thể tại luật này.
Khoản 2 Điều 1 Luật quảng cáo năm 2012 chỉ
rõ rằng: “2. Các thông tin cổ động, tuyên truyền
chính trị không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật này” (thuvienphapluat.vn,
2024). Như vậy, những quy định về hoạt động quảng cáo thương mại, quảng cáo trong
lĩnh vực y tế, nông nghiệp, quảng cáo trên báo chí hiện đang nằm rải rác tại
các văn bản như Luật Thương mại, Luật Xuất bản, Luật Báo chí... sẽ được tập
trung quy định tại Luật Quảng cáo. Luật Quảng cáo trở thành văn bản Luật chuyên
ngành bao quát và điều chỉnh toàn diện hoạt động quảng cáo trên tất cả các lĩnh
vực.
Quy định về sản
phẩm, hàng hóa, dịch vụ, hành vi cấm quảng cáo: Các loại sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cấm
quảng cáo đã được quy định rõ tại Điều 7 Luật quảng cáo 2012. Đây là điểm mà Pháp lệnh quảng cáo 2001
chưa làm được. Luật Quảng cáo đã kế thừa một số quy định về các hành vi nghiêm cấm
trong hoạt động quảng cáo từ Pháp lệnh Quảng cáo, những quy định này vẫn còn
phù hợp. Tuy nhiên, điểm đổi mới căn bản trong Luật Quảng cáo là liệt kê cụ thể
các hành vi bị nghiêm cấm và quy định rõ ràng các loại hàng hóa, dịch vụ bị cấm
quảng cáo. Luật cũng bổ sung thêm một số nội dung mới, bao gồm: (1)Quảng cáo thiếu thẩm mỹ. (2) Quảng cáo xâm phạm tự do tín ngưỡng, tôn
giáo. (3) Quảng cáo có định kiến giới, phân biệt đối xử với người khuyết tật. (4) Quảng cáo sử dụng phương pháp so sánh trực
tiếp. (5) Quảng cáo sử dụng các từ như "nhất", "duy nhất",
"tốt nhất", "số một" hoặc các từ có ý nghĩa tương tự mà
không có tài liệu hợp pháp chứng minh. (6) Quảng cáo vi phạm sở hữu trí tuệ. (7) Quảng cáo làm ảnh hưởng đến trẻ em.
Những bổ sung này nhằm nâng cao tính minh
bạch và hiệu quả của quy định pháp luật, đảm bảo rằng quảng cáo được thực hiện
một cách trung thực, không gây nhầm lẫn, và tôn trọng các giá trị xã hội và quyền
lợi của các đối tượng liên quan.…(phủ,
n.d.).
Quy định về Hội
đồng thẩm định sản phẩm quảng cáo, tổ chức nghề nghiệp về quảng cáo: Điều 9 của Luật Quảng cáo 2012 quy định về
Hội đồng thẩm định sản phẩm quảng cáo như sau: Hội đồng này trực thuộc Bộ Văn
hóa, Thể thao và Du lịch và có nhiệm vụ xem xét và đưa ra kết luận về sự phù hợp
của sản phẩm quảng cáo với các quy định của pháp luật trước, trong và sau khi
quảng cáo được thực hiện, khi có yêu cầu từ tổ chức hoặc cá nhân tham gia hoạt
động quảng cáo. Hội đồng cũng quy định nhiệm vụ và quyền hạn của các tổ chức
nghề nghiệp trong lĩnh vực quảng cáo. Đây là một điểm mới cơ bản so với Pháp lệnh
Quảng cáo 2001.Cụ thể, Hội đồng thẩm định sản phẩm quảng cáo có vai trò quan trọng
trong việc đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ pháp luật của các hoạt động quảng
cáo. Hội đồng thực hiện việc thẩm định thông qua các bước sau:
Xem xét trước khi quảng cáo được thực hiện: Hội đồng
kiểm tra và xác nhận tính hợp pháp của nội dung và hình thức quảng cáo, đảm bảo
không vi phạm các quy định pháp luật hiện hành về quảng cáo, bao gồm các quy định
về ngôn ngữ, hình ảnh, thông tin và các yếu tố khác có liên quan: (1) Giám sát trong quá trình quảng cáo được
thực hiện: Hội đồng theo dõi và kiểm tra việc thực hiện quảng cáo, đảm bảo rằng
các nội dung quảng cáo được triển khai đúng như đã được thẩm định và phê duyệt,
không có sự thay đổi hoặc vi phạm quy định. (2) Đánh giá sau khi quảng cáo được thực hiện:
Hội đồng tiến hành đánh giá hiệu quả và tính tuân thủ của các hoạt động quảng
cáo sau khi chúng đã được triển khai, từ đó đưa ra các khuyến nghị hoặc xử lý
các vi phạm nếu có. (3) Ngoài ra, Hội đồng còn có nhiệm vụ hướng dẫn và tư vấn cho các tổ
chức, cá nhân tham gia hoạt động quảng cáo về các quy định pháp luật liên quan,
giúp nâng cao nhận thức và tuân thủ pháp luật trong lĩnh vực này. Điểm
mới này trong Luật Quảng cáo 2012 so với Pháp lệnh Quảng cáo 2001 không chỉ
giúp tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước mà còn tạo điều kiện cho ngành quảng
cáo phát triển theo hướng chuyên nghiệp và bền vững, đồng thời bảo vệ quyền lợi
của người tiêu dùng và các bên liên quan.
Về hoạt động quảng
cáo: Chương III Luật Quảng cáo 2012 về Hoạt động quảng cáo gồm 6 Mục, 22 Điều (từ Điều 17 đến Điều 38) quy
định những nội dung về phương tiện quảng cáo; yêu cầu đối với nội dung quảng
cáo; điều kiện quảng cáo; các loại. Theo cơ quan chủ trì xây dựng, Luật Quảng cáo được Quốc hội khóa
XIII thông qua ngày 21/6/2012, thay thế cho Pháp lệnh Quảng cáo năm 2001, đánh
dấu bước phát triển quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về quảng
cáo tại Việt Nam, phù hợp với sự phát triển của hoạt động quảng cáo và xu thế hội
nhập quốc tế.
Luật Quảng cáo ra đời điều chỉnh toàn diện các vấn đề
liên quan đến hoạt động quảng cáo, từ quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân
trong hoạt động quảng cáo; trách nhiệm quản lý nhà nước; các hành vi bị cấm;
yêu cầu, điều kiện đối với nội dung quảng cáo; phương tiện quảng cáo đến các loại
hình quảng cáo có yếu tố nước ngoài. Luật đã góp phần tạo lập môi trường đầu tư
kinh doanh bình đẳng, thông thoáng, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp và
người dân trong việc tiếp cận các thủ tục và dịch vụ công, huy động tối đa các
nguồn lực trong và ngoài nước cho đầu tư phát triển kinh tế - xã hội. Sau
hơn 10 năm triển khai thi hành Luật, hoạt động quảng cáo đã đạt được nhiều
thành tựu quan trọng. Các quy định pháp luật về quảng cáo đã tạo cơ sở pháp lý
cho sự phát triển của ngành quảng cáo theo hướng công khai, minh bạch, đặc biệt
trong bối cảnh hội nhập kinh tế, giao thoa văn hóa và thị trường thương mại tự
do.v Thông qua các cơ chế, chính sách, văn bản pháp luật về quảng cáo được
ban hành, hoạt động quảng cáo đã phát triển mạnh mẽ không chỉ về số lượng, chất
lượng và doanh thu của các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực này mà còn
đóng góp tích cực cho việc kinh doanh hàng hóa, dịch vụ, đóng vai trò cầu nối
giữa người sản xuất, người kinh doanh và người tiêu dùng.
Nhằm đảm bảo
công tác xây dựng Dự án Luật theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm
pháp luật, ngày 26/4, tại TPHCM, Cục Văn hoá cơ sở (Bộ VH-TT&DL) phối hợp với
Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam tổ chức Hội thảo “Lấy ý kiến đối với dự án Luật sửa
đổi, bổ sung một số điều của Luật Quảng cáo tại khu vực phía Nam”. Tại Hội thảo,
đại diện Ban soạn thảo và Tổ Biên tập đã giới thiệu về tiến độ và nội dung của
dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quảng cáo. Về tiến độ, hồ sơ đề nghị sửa đổi bổ sung đã được
Chính phủ thông qua tại kỳ họp tháng 10/2023. Sau đó, Dự án Luật sửa đổi, bổ
sung một số điều của Luật Quảng cáo đã được Chính phủ đồng ý đề nghị Quốc hội
đưa vào Chương trình xây dựng Luật, Pháp lệnh năm 2025 và điều chỉnh Chương
trình xây dựng Luật, Pháp lệnh năm 2024. Theo đó, Dự án Luật dự kiến sẽ trình
Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 8 (tháng 10/2024) và thông qua tại kỳ họp thứ
9, Quốc hội khóa XIII (tháng 5/2025).Về Bố cục: Dự thảo Luật gồm 3 Điều, trong
đó: Điều 1 sửa đổi, bổ sung một số Điều của Luật Quảng cáo (sửa đổi, bổ sung 20
điều, khoản; bổ sung 03 Điều mới); Điều 2 bãi bỏ một số điểm, khoản của Luật Quảng
cáo và Điều 3 về Điều khoản thi hành (Luật Quảng cáo (sửa đổi) phải tháo gỡ
khó khăn để doanh nghiệp phát triển, n.d.).
1.2. Ý nghĩa, tầm quan trọng của quảng cáo và quảng
cáo ngoài trời
Ý nghĩa, tầm
quan trọng của quảng cáo có thể thấy thị trường hàng hoá từ xưa đến nay luôn trong tình trạng cạnh
tranh khốc liệt sự xuất giữa các doanh nghiệp với nhau. Thực tế mỗi ngày đều có
hiện của các sản phẩm, dịch vụ, hàng hoá mới. Theo Báo cáo của Sở Văn hoá - Thể
thao (2022), Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương có số lượng doanh nghiệp hoạt
động trong lĩnh vực quảng cáo chiếm tỷ lệ cao và không ngừng tăng lên quảng cáo
trên địa bàn Thành phố là 5.497 doanh nghiệp, trong đó có qua các năm. Năm
2019, số doanh nghiệp hoạt động trong ngành 5.368 doanh nghiệp ngoài nhà nước
(97%) và 129 doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (3%). Ngoài ra, có 02 doanh nghiệp
kinh doanh dịch vụ quảng cáo có chi nhánh tại Thành phố thường xuyên có hồ sơ
thông báo sản phẩn quảng cáo tại Sở Văn hóa và Thể thao”. Đến năm 2020, Thành
phố có hơn 6.084 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực quảng cáo. Về tình hình
hoạt động văn phòng đại diện của doanh nghiệp nước ngoài tại Thành phố: hiện
nay có 03 văn phòng đại diện còn hoạt động*. Các doanh nghiệp quảng cáo, văn
phòng đại diện của doanh nghiệp nước ngoài tại Thành phố đều được Thành phố tạo
điều kiện thuận lợi để hoạt động kinh doanh trên địa bàn. Bên cạnh đó, thông
qua Hội Quảng cáo Thành phố, các doanh nghiệp được trao đổi, phản ánh thông tin
để đảm bảo quyền lợi trong hoạt động kinh doanh theo đúng quy định của pháp luật
và của Thành phố. Vì vậy các doanh nghiệp phải tập trung vào việc xây dựng và quảng cáo sản
phẩm, dịch vụ để người tiêu dùng nhận diện và không bị mất thị trường bởi đối
thủ cạnh tranh. Trên thực tế, quảng cáo có vai trò rất quan trọng đối với hoạt
động của doanh nghiệp:
- Giúp cho việc
tiếp cận khách hàng dễ dàng hơn nhằm tạo thị trường vững chắc, khẳng định được
thương hiệu và tạo nên môi trường cạnh tranh khốc liệt với đối thủ.
- Giúp cho doanh
nghiệp có thể quảng báo, giới thiệu sản
phẩm, dịch vụ đến
khách hàng, người tiêu dùng... Qua đó phần không nhỏ trong việc củng cố vị thế
của doanh nghiệp trên thị trường.
- Giúp doanh
nghiệp chiếm lĩnh thị trường, tiếp cận được nhiều khách hàng tiềm năng, qua đó
tăng doanh thu cho doanh nghiệp.
Giúp cho doanh
nghiệp xây dựng thương hiệu trong mắt khách hàng từ đó thúc đẩy việc nhận diện
thương hiệu hiệu quả.
Tầm quan trọng của
quảng cáo ngoài trời: theo Luật Quảng cáo (2012), chúng ta thấy rằng có 8
phương tiện quảng cáo chính, trong đó có quảng cáo ngoài trời. Từ thực tế cho
thấy, quảng cáo ngoài trời vẫn là loại hình quảng cáo được ưa chuộng và có tầm
trọng, ảnh hưởng lớn, vì các lý do sau:
- Quảng cáo
ngoài trời thường được đặt tại các vị trí đắc địa, có nhiều người qua lại như:
tại các vòng xoay, các giao lộ, ven đường đường lớn, đường ra sân bay hoặc trên
các tòa nhà cao tầng... Ngay cả hình thức quảng cáo trên các nhà chờ xe buýt,
phương tiện giao thông công cộng cũng rất được ưa chuộng vì quảng cáo ngoài trời
sẽ tác động trực tiếp vào mắt người tiêu dùng, sẽ giúp người tiêu dùng khả năng
cao đưa ra quyết định mua sắm khi nhìn thấy biển quảng cáo hấp dẫn. Thông thường,
các chiến dịch quảng cáo để gia tăng nhận thức thương hiệu, định vị thương hiệu
thường sẽ sử dụng loại quảng cáo này.
- Truyền tải
hình ảnh, thông điệp một cách sáng tạo, sinh động, bắt mắt: quảng cáo ngoài trời
ngày càng phong phú, đa dạng, sáng tạo hơn, thể hiện hình ảnh và thông điệp một
cách đầy sinh động thông qua màu sắc rực rỡ, thiết kế độc đáo, câu chữ ấn tượng,
nhờ đó mà thu hút sự chú ý của mọi người, khiến mọi người nhớ tới thương hiệu.
- Tần suất xuất
hiện cao và lặp đi lặp lại liên tục: quảng cáo ngoài trời thường ở một vị trí cố
định (trừ phương tiện giao thông), xuất hiện thường xuyên, liên tục, từ ngày
này qua ngày khác, khiến mỗi lần đi qua đều nhìn thấy, sẽ tác động vào trí nhớ
nhiều hơn.
Không thể tắt hay chuyển kênh:
đối với các hình thức quảng cáo trực tuyeens hay quảng cáo qua truyền hình, thì
người xem có thể tắt hoạc nhấn bỏ qua, những quảng cáo ngoài trời thì không,
người tiêu dung luôn nhìn thấy khi đi qua hằng ngày.
Chương 2: Thực trạng quảng cáo ngoài trời
trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh
2.1 Công tác triển khai quản
lý nhà nước về quảng cáo ngoài trời
2.1.1 Công tác tuyên truyền
pháp luật
Công tác tuyên truyền, phổ biến Luật Quảng cáo và các
văn bản quy định chi tiết trên địa bàn TP.HCM được quan tâm thực hiện tốt bằng
nhiều hình thức, phù hợp với nhiều loại hình doanh nghiệp và nhân dân. Qua đó
đã phát huy hiệu quả của công tác tuyên truyền, các quy định của pháp luật đã
đi vào chiều sâu, được đa số các tổ chức, cá nhân chấp hành; ý thức, trách nhiệm
của người dân và doanh nghiệp trong thực hiện các quy định pháp luật về viết, đặt
biển hiệu từng bước được nâng lên, giảm thiểu tình trạng phát sinh biển hiệu có
kích thước lớn che hoàn toàn mặt tiền nhà, sử dụng hoàn toàn tiếng nước ngoài. Đồng
thời, các cơ quan báo đài của Thành phố đã chủ động xây dựng các chương trình,
chuyên trang, chuyên đề, các tin, bài, phim phóng sự, phim tài liệu... và tăng
thời lượng thông tin về công tác tổ chức tuyên truyền, giáo dục bằng nhiều hình
thức đa dạng, thông qua các phương tiện thông tin đại chúng như: trang thông
tin điện tử tổng hợp, báo in, báo điện tử, đài phát thanh, truyền hình, trang
thông tin của các sở - ngành, quận – huyện, mạng lưới truyền thanh cơ sở.Theo
Báo cáo số 163/BC-UBND ngày 15/10/2021 của UBND Thành phố Hồ Chí Minh: Từ năm
2013 đến nay, trên địa bàn TP.HCM đã thực hiện hơn 546 cuộc Hội nghị tập huấn,
triển khai, tuyên truyền (cấp Thành phố: 8 cuộc; Cấp quận, huyện: 538 cuộc);
Phát hơn 1.664.235 tài liệu tuyên truyền, tờ tin, bản tin.
Tuy nhiên, công tác tuyên truyền, phổ biến Luật và
các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành vẫn còn một số khó khăn, hạn
chế, đặc biệt là đối tượng cơ sở kinh doanh có biển hiệu trên địa bàn. Nguyên
nhân là do số lượng cơ sở kinh doanh, biển hiệu lớn, công tác tuyên truyền chưa
đến được với chủ doanh nghiệp, việc chấp hành còn hạn chế do có yếu tố quan niệm
phong thủy và một số vấn đề liên quan khác.
2.1.2
Công tác quy hoạch quảng cáo ngoài trời
Công tác quy hoạch quảng cáo ngoài trời tại TP.HCM đã
có được những hiệu quả nhất định, từ đó góp phần điều chỉnh, rà soát và nâng
cao hiệu quả quảng cáo và quản lý hoạt động quảng cáo ở các chủ
thể khác nhau.
Theo báo cáo của Sở Văn hóa và Thông tin TP.HCM,
2006: Sau khi Pháp lệnh Quảng cáo năm 2001 có hiệu lực, Ủy ban Nhân dân Thành
phố đã ban hành 26 đề án Quy hoạch quảng cáo ngoài trời giai đoạn 2003-2005
trên địa bàn từng quận, huyện. Số vị trí quảng cáo ngoài trời đã được phê duyệt:
568 bảng (ốp tường và panô dựng từ mặt đất) và 119 trụ đèn, tăng 2,5 lần so với
trước khi có Quyết định số 108/2002/QĐ-UB.
Đến năm 2006, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM tiếp tục
triển khai rà soát, điều chỉnh quy hoạch quảng cáo ngoài trời. Bên cạnh đó, kể
từ khi Luật Quảng cáo năm 2012 có hiệu lực, đã quy định các tỉnh Thành phố trực
thuộc trung ương xây dựng và ban hành Đề án Quy hoạch Quảng cáo ngoài trời. Tuy
nhiên, tại TP.HCM, sau nhiều lần nay đè xây dựng và trình Thành ủy, Ủy ban Nhân
dân Thành phố đến án vẫn chưa được phê duyệt. Thành
phố đã tích cực xây dựng đề án quy hoạch quảng cáo ngoài trời, cụ thể năm 2017,
Sở Văn hóa và Thể thao đã trình Ủy ban Nhân dân Thành phố xem xét, chấp thuận tại
Tờ trình Số 7766/SVHTT-XDNSVHGĐ ngày 26 tháng 12 năm 2017 về việc “Quy hoạch hoạt
động quảng cáo trên địa bàn TP.HCM đến năm 2030”. Đến năm 2018, căn cứ Công văn
số 4145/BKHĐT-QLQH ngày 19 tháng 6 năm 2018 của Bộ Kế hoạch Đầu tư về hướng dẫn
xử lý đối với các quy hoạch ngành, lĩnh vực, sản phẩm trên địa bàn TP.HCM theo
quy định của Luật Quy hoạch; Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố đã có Văn bản số
5143/SKHĐT-TH ngày 11 tháng 7 năm 2018 trình Ủy ban Nhân dân Thành phố đề xuất
danh mục 30 dự án quy hoạch thẩm quyền, sửa
đổi nội dung quảng cáo, quảng cáo vượt diện tích, không tháo dỡ sau khi quảng
cáo hết thời hạn. Số liệu trên cho thấy công tác thanh kiểm tra quảng cáo ngoài
trời được thực hiện thường xuyên, liên tục và với cường suất dày, số tiền xử phạt
cao. Tuy nhiên chưa xử phạt các hành vi vi phạm cơ bản như xử phạt hành vi xây
dựng bảng quảng cáo không có giấy phép, hoặc hạn chế về số lượng cưỡng chế thi
hành quyết định xử phạt, nhất là tháo dỡ trụ, bảng quảng cáo không phép, sao
phép.
2.1.3 Tính chấp hành pháp luật của các doanh nghiệp quảng cáo
Để các doanh nghiệp quảng cáo chấp hành
pháp luật, thực hiện đúng các quy định và yêu đặc thù của địa phương, cũng như
tham gia tốt công tác cổ động chính trị, xã hội hóa quảng cáo, trước hết, các
cơ quan quản lý nhà nước về quảng cáo thực hiện tốt và nghiêm túc, công bằng nội
dung quản lý nhà nước về quảng cáo, ban hành các văn bản kịp thời, tạo điều kiện
cho các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp quảng cáo hiểu đúng luật, cũng như có điều
kiện phát triển, nâng cao chất lượng quảng cáo.
Theo Báo cáo Tổng kết thi hành Luật Quảng
cáo và các văn bản quy định chi tiết trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh (giai
đoạn 2013-
2021), UBND
TP.HCM (2021): Các doanh nghiệp, các hộ kinh doanh nghiêm túc chấp hành các quy
định của Luật Quảng cáo. Đồng thời Hội Quảng cáo Thành phố được thành lập để bảo
vệ lợi ích cho các hội viên doanh nghiệp quảng cáo và là cầu nối với cơ quan quản
lý nhà nước tham gia góp ý kiến trong việc xây dựng kế hoạch, chính sách phát
triển quảng cáo tại địa phương (tr.7).
Tuy nhiên, hiện nay vẫn nhiều doanh nghiệp
thực hiện quảng cáo trái với quy định của pháp luật. Một số cá biệt cố tình vi
phạm, gây khó khăn trong công tác quản lý nhà nước về quảng cáo và xáo trộn thị
trường quảng cáo cạnh tranh lành mạnh (như quảng cáo trang web cá cược, quảng
cáo hành vi cấm,...). Ngoài nguyên nhân chính là ý thức chấp hành pháp luật của
một số doanh nghiệp chưa cao, vẫn chạy theo lợi nhuận thị trường thì nguyên
nhân tình trạng sai phạm này còn do nhu cầu quảng cáo tăng cao trong những năm
gần đây, buộc các doanh nghiệp phải thay đổi nội dung và hình thức quảng cáo để
phù hợp với xu hướng mới. Từ đây, đề ra những yêu cầu cấp thiết cho việc ban
hành quy hoạch quảng cáo ngoài trời trên địa bàn Thành phố trong thời gian tới.
2.1.4 Công nghiệp văn hóa và ứng dụng công nghệ, sáng tạo trong quảng
cáo ngoài trời
Lĩnh vực quảng cáo được xác định là một
trong 12 lĩnh vực trọng tâm trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa mà
Chính phủ đã ban hành. Theo Chiến lược phát triển các ngành văn hóa Việt Nam đến
năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, Thủ tướng Chính phủ (2016) đề ra mục tiêu đến
năm 2030: “Ngành quảng cáo (trên truyền hình, đài phát thanh, báo, tạp chí,
Internet và quảng cáo ngoài trời) đạt khoảng 3.200 triệu USD” (tr.3). Đồng thời,
trong Đề án “Chiến lược phát triển ngành văn hóa TP.HCM giai đoạn 2020 – 2035”,
ở nội dung nhiệm vụ phát triển các lĩnh vực văn hóa, đã nhấn mạnh:
- Quảng cáo thành phố phát triển, đi đầu việc
quảng cáo số vào tất cả loại hình quảng cáo (từ ngoài trời đến báo chí, công cộng).
Thí điểm hình thành khu vực quảng cáo rộng lớn, mang tính điểm nhấn. Áp dụng
công nghệ mới vào hoạt động quảng cáo trên tất cả lĩnh vực quảng cáo.
Hình thành Hệ thống chuẩn mực quảng cáo đặc
thù của TP.HCM với định hướng quảng bá hình ảnh, thương hiệu của riêng TP.HCM
trong tổng thể quốc gia. Đến năm 2035, trở thành trung tâm quảng cáo của cả nước
và khu vực Châu Á; Phát triển mạnh công nghệ quảng cáo số với các công nghệ hiện
đại theo chuẩn quốc tế (tr.19). Có thể thấy, quảng cáo là một trong những lĩnh
vực cần được quan tâm, đầu tư trong chiến lược phát triển các ngành công nghiệp
văn hóa ở TP.HCM hiện nay. Trong đó, việc ứng dụng khoa học công nghệ trong quảng
cáo là vấn đề thiết yếu nhằm nâng cao hiệu ứng và hiệu quả quảng cáo của doanh
nghiệp và thể hiện được sự đột phá trong ngành quảng cáo ở Thành phố trong giai
đoạn tới. Chính vì vậy, việc nhận thức thông thoáng trong tư duy quản lý, thay
đổi phương thức quy hoạch, quản lý quảng cáo và xây dựng hệ thống chính sách
pháp luật quảng cáo mới, phù hợp với yêu cầu là điều cần thiết, để thúc đẩy ầu
tư từ doanh nghiệp quảng cáo, tạo cơ chế ứng dụng những công nghê mới trong
sáng tạo nội dung, hình thức quảng cáo.
Chương 3: Những vấn đề đặt ra
trong quản lý quảng cáo ngoài trời tại tp.hcm
3.1 Phát triển quảng cáo ngoài trời giúp gia tăng kinh tế quốc dân
Quảng cáo tại Việt Nam: Quảng cáo tại Việt Nam
bắt đầu muộn hơn so với thế giới cả thế kỷ, khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới
hơn 20 năm trước, và ngành quảng cáo còn ra đời muộn hơn nữa. Tuy nhiên, điều
này không có nghĩa là dịch vụ quảng cáo tại Việt Nam không phát triển. Ngược lại,
với sự mở cửa và hội nhập, các thành phần kinh tế đã hòa nhập vào nhịp phát triển
chung của thế giới, làm cho thị trường hàng hóa trong nước ngày càng lớn mạnh.
Đây là điều kiện thuận lợi cho sự phát triển cả về chất và lượng của dịch vụ quảng
cáo. Tốc độ phát triển kinh tế của Việt Nam nằm trong nhóm cao nhất thế giới,
và điều này cũng áp dụng cho ngành dịch vụ quảng cáo. Năm 2006, ngành quảng cáo
đã mang lại doanh thu gần 6.000 tỉ đồng. Dự kiến sau năm 2008, khi Việt Nam thực
sự mở cửa và thực hiện các cam kết thương mại theo WTO, doanh thu này có thể đạt
trên 15.000 tỉ đồng. Hiện nay, có tới 8.000 doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ quảng
cáo, 80 Đài Phát thanh - Truyền hình, 500 cơ quan báo chí thực hiện dịch vụ quảng
cáo, và 20 công ty quảng cáo nổi tiếng nước ngoài đã mở văn phòng đại diện tại
Việt Nam (Nhân lực quảng cáo VN trước “cơ hội vàng,” n.d.). Nhằm nâng cao dịch
vụ quảng cáo quốc tế tại Việt Nam một số sự kiện tập hợp các doanh nghiệp tham
gia vào hoạt động này. VietAd Hà Nội 2024 được tổ chức hướng tới mục tiêu tiếp
tục tạo cầu nối giao thương để các doanh nghiệp quảng cáo trong và ngoài nước gặp
gỡ trao đổi, quảng bá thương hiệu, chuyển giao công nghệ, mở rộng thị trường. Sự
kiện diễn ra từ ngày 3 - 5/4 với quy mô 150 gian hàng đến từ các doanh nghiệp
trong nước và quốc tế, dự kiến thu hút hơn 5.000 lượt khách tham quan (Đình,
n.d.). Đây là một con số không nhỏ, chứng tỏ lĩnh vực này thực sự hấp dẫn các
nhà đầu tư. Sự tăng trưởng của nguồn cung dịch vụ quảng cáo chứng tỏ cầu dịch vụ
cũng tăng trưởng tương ứng, thậm chí còn vượt cung. Nguyên nhân chủ yếu của hiện
tượng này là do các chủ doanh nghiệp ngày càng nhận thức rõ hơn về lợi ích và tầm
quan trọng của quảng cáo đối với kinh doanh, họ coi ngân sách dành cho quảng
cáo không phải là chi phí mà là một khoản đầu tư dài hạn.
Quảng cáo là tên
gọi của một dịch vụ tổng hợp bao gồm nhiều tiểu dịch vụ khác nhau. Đây không phải
là một hoạt động đơn lẻ mà là một quy trình bao gồm các bước: xác định mục
tiêu, xác định ngân sách, thiết kế thông điệp, truyền tải thông điệp và đánh
giá hiệu quả. Để hoàn thành một chương trình quảng cáo, người thực hiện phải bắt
đầu từ việc nghiên cứu khách hàng mục tiêu, sản phẩm và đối thủ cạnh tranh để
làm cơ sở cho năm quyết định quan trọng kể trên. Mỗi quyết định đều phải dựa
trên sự phân tích kỹ lưỡng các thông tin và cần được thực hiện bởi những người
có nghiệp vụ marketing và quảng cáo. Một bộ phận trong doanh nghiệp có thể nắm
rõ về khách hàng, thị trường và sản phẩm nhưng nếu thiếu nghiệp vụ quảng cáo
thì cũng khó có thể xây dựng được một chương trình thành công. Do đó, quảng cáo
như một dịch vụ kinh doanh ngày càng tỏ rõ tính ưu việt so với việc tự doanh
nghiệp tự cung tự cấp. Hầu hết các chương trình quảng cáo lớn đều được thực hiện
bởi các công ty quảng cáo chuyên nghiệp, với sự hỗ trợ từ bộ phận marketing hoặc
phòng quảng cáo của doanh nghiệp. Các công ty quảng cáo có thể được thuê để thực
hiện toàn bộ chương trình quảng cáo hoặc một công đoạn cụ thể trong chương
trình tổng thể.
Theo báo cáo của Bộ Thông tin và Truyền thông
(TT&TT), năm 2023, doanh thu toàn ngành ước đạt 3.744.214 tỷ đồng, tăng
1,49% so với năm 2022. Nộp ngân sách nhà nước tăng 1,31% so với cùng kỳ, ước đạt
99.323 tỷ đồng. Đóng góp vào GDP của ngành TT&TT ước đạt 887.398 tỷ đồng,
tăng 1,34% so với năm 2022.
Trong năm 2023,
Bộ TT&TT đã quán triệt phương châm chủ động thích ứng, hành động quyết liệt
theo tinh thần điều hành của Chính phủ là “Đoàn kết kỷ cương, bản lĩnh linh hoạt,
đổi mới sáng tạo, kịp thời hiệu quả” và thực hiện chủ đề “Năm Dữ liệu số, tạo lập
và khai thác dữ liệu để tạo ra giá trị mới”. Bộ tiếp tục tăng cường kỷ luật, kỷ
cương và hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước, tham mưu đề xuất để có
các phản ứng chính sách phù hợp và kịp thời. Với tinh thần trách nhiệm cao, Bộ
đã nỗ lực phấn đấu thực hiện thắng lợi các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ phát
triển kinh tế-xã hội của toàn ngành TT&TT.
Theo
đó, trong năm 2023:
- Doanh thu toàn ngành
ước đạt 3.744.214 tỷ đồng, tăng 1,49% so với năm 2022.
- Nộp ngân sách nhà nước
ước đạt 99.323 tỷ đồng, tăng 1,31% so với năm 2022.
- Đóng góp vào GDP của
ngành TT&TT ước đạt 887.398 tỷ đồng, tăng 1,34% so với năm 2022.
- Tổng số lao động toàn
ngành ước khoảng 1.767.766, tăng 2,72% so với năm 2022
(Doanh thu toàn ngành thông tin và
truyền thông năm 2023 cán mốc hơn 3,74 triệu tỷ đồng, n.d.).
Bên cạnh những thuận lợi, các quy định pháp luật đã
cho thấy sự bất cập trong thực tiễn áp dụng. Các quy định pháp luật hiện hành
đã không còn phù hợp với thực tiễn quảng cáo trong bối cảnh hiện nay, khi có sự
xuất hiện của các xu hướng quảng cáo mới ứng dụng các thành
tựu của khoa học công nghệ. Sự chồng chéo, khác biệt của các Luật liên ngành và
chuyên ngành đã gây khó khăn trong quy hoạch và phát triển vị trí quảng cáo.
Quy định xử phạt vi phạm hành chính về quảng cáo chưa thật sự chặt chẽ, nhiều
hành vi vi phạm về quảng cáo chưa được nêu cụ thể trong quy định pháp luật.
3.2 Đóng góp một số giải pháp trong quản lý hoạt động
quảng cáo ngoài trời
Từ thực tiễn quảng cáo tại các nước trên thế giới và
thực trạng công tác quản lý nhà nước về quảng cáo tại TP.HCM, phân tích các quy
định pháp luật trong lĩnh vực quảng cáo ngoài trời cho thấy còn nhiều tồn tại cần
được tháo gỡ để tạo cơ chế thông thoáng cho doanh nghiệp quảng cáo và thúc đẩy
thị trường quảng cáo phát triển, ứng dụng công nghệ hiện đại và góp phần xây dựng
ngành quảng cáo trở thành ngành công nghiệp văn hóa hàng đầu.
Thứ nhất, từ doanh thu quảng cáo ngoài trời
năm 2022 của Mỹ là 8,6 tỷ đô la Mỹ, trong đó quảng cáo ngoài trời kỹ thuật số
(DOOH) chiếm 30% doanh số cho chúng ta thấy đóng góp của công nghiệp quảng cáo
mà đặc biệt quảng cáo ngoài trời là rất lớn. Với thị trường quảng cáo Việt Nam
mà đặc biệt là quảng cáo ngoài trời ở TP.HCM có thể mang lại hiệu quả cao nếu
chúng ta định hướng và tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển đó. Để làm được
điều đó, chúng tôi nhận thấy cần quán triệt quan điểm cần đánh giá cao vai trò
đóng góp của ngành quảng cáo trong tổng thu nhập quốc gia và Thành phố để xác định
vị thế ngành quảng cáo, đặc biệt là quảng cáo ngoài trời. Từ đó, định hướng mục
tiêu, chỉ tiêu phấn đấu và đạt được trong những giai đoạn tiếp theo.
Thứ hai, cần thay đổi tư duy trong công tác
quản lý quảng cáo ngoài trời theo hướng tạo cơ chế thông thoáng: cho phép doanh
nghiệp tự do sáng tạo, nhà nước điều chỉnh bằng quy định pháp luật, hướng đến
loại bỏ quy hoạch vị trí quảng cáo mà chỉ sử dụng tiêu chí để phát triển vị trí
quảng cáo. Việc loại bỏ quy hoạch cụ thể địa điểm, vị trí quảng cáo là cần thiết
vì quá trình phát triển đô thị sẽ thay đổi cấu trúc nhà, đường phố nên các cơ
quan phê duyệt quy hoạch sẽ không kịp điều chỉnh, đặc biệt là vị trí gắn vào
công trình xây dựng có sẵn. Theo nghiên cứu quản lý quảng cáo ngoài trời của
các nước, chúng tôi nhận thấy hầu hết các nước không có quy hoạch địa điểm, vị
trí cụ thể như quy định hiện nay.
Thứ ba, xây dựng cơ chế chính sách trong quảng
cáo, đặc biệt chú ý đến lĩnh vực quảng cáo ngoài trời, tạo sự thông thoáng
trong xây dựng và phát triển quảng cáo. Trong đó, các quy định chi tiết cần được
tháo gỡ để tránh sự chồng chéo như: Hành lang an toàn giao thông cho phép quảng
cáo hay không? Nếu cho phép lắp đặt trụ, bảng quảng cáo thì được lắp đặt theo
quy chuẩn nào? Quy định đất công, đất giao thông được khai thác ra sao, có đấu
thầu hay đấu giá như thế nào?
- Ở Mỹ, Singapore, Úc và một số nước, đường
cao tốc, đường quốc lộ vẫn được thực hiện quảng cáo nhưng có những quy định
ràng buộc cụ thể. Họ chú trọng đến yếu tố an toàn giao thông và quy định khoảng
cách tối đến mép đường, không che bảng báo giao thông và tầm nhìn giao thông.
Việc tạo nguồn thu từ khai thác quảng cáo
là cần thiết. Ở một số nước, khi doanh nghiệp có nhu cầu quảng cáo nhà nước có
quy định thể tính trên diện tích bảng quảng cáo để đóng vào ngân sách.
- Đối với khu vực đô thị, việc xây dựng các
trụ, bảng quảng cáo cần chú trọng đến hình thức thẩm mỹ. Các loại hình quảng
cáo nên theo hướng gọn, nhẹ, đẹp và không gây mất an toàn. Ví dụ: trên dải phân
cách thì lắp đặt bảng quảng cáo tầm thấp, nhỏ gọn, sáng tạo mỹ thuật để không cản
trở tầm nhìn và không che chắn lối đi bộ. Cho phép tập trung quảng cáo tại các
khu vực sân bay, bến xe, nhà ga, nhà chờ, trạm dừng xe bus... Trong khu vực nội
đô thành phố hạn chế các trụ quảng cáo tấm lớn trên hành lang an toàn giao
thông, chỉ tập trung các loại hình quảng cáo hiện đại, kích thước nhỏ (từ 20 m2
đến tối đa 40 m2).
Như vậy, việc quảng cáo trên hàng lang an
toàn giao thông là nhu cầu thực tế, hiệu quả mà các nước đã cho phép thực hiện.
Tại Việt Nam nói chung và TP.HCM hiện tại các trụ, bảng quảng cáo trên hàng
lang an toàn giao thông vẫn hiện hữu và thời gian qua đã khai thác quảng cáo tốt
(theo thống kê của Sở Giao thông Vận tải hiện có 98, vị quản lý). Vì vậy, cần
rà soát, đề xuất những tiêu chí cụ thể để đảm trụ quảng cáo đang tồn tại trên
hành lang an toàn giao thông do đón bảo yếu tố an toàn cho người tham gia giao
thông, đảm bảo kết cấu xây dựng trụ bảng và cấp giấy phép xây dựng trụ quảng
cáo; không che chắn tầm nhìn giao thông là cần thiết để phát huy hiệu quả khai
thác quảng cáo. Mặt khác, cần có cơ chế đấu giá khai thác đất giao thông để tạo
sự công bằng trong thị trường quảng cáo và tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước.
Thứ tư, TP.HCM cần chú trọng đến định hướng
hình thành không gian quảng cáo hiện đại, sáng tạo. Với TP.HCM cần khai thác tốt
những khu vực trung tâm như: đường Nguyễn Huệ, bờ sông Sài Gòn, khu vực đường
Lê Lợi kết nối với vòng xoay Quách Thị Trang và chợ Bến Thành, tuyến Metro...
và các khu vực trọng điểm khác trở thành không gian sáng tạo quảng cáo theo hướng
hiện đại, thu hút đầu tư công nghệ quảng cáo.
Thứ năm, công tác quản lý quảng cáo cần đẩy
mạnh phân quyền cho địa phương. Cấp tỉnh chịu trách nhiệm đặt ra các quy định
chi tiết phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương trên nguyên tắc chung của
pháp luật, đảm bảo các yếu tố an toàn. Các sở, ngành chịu trách nhiệm cấp phép
quảng cáo căn cứ vào quy định, tiêu chí mà Thành phố đã đặt ra. Phát huy vai
trò của hội nghề nghiệp trong tham gia điều chỉnh hoạt động quảng cáo, thị trường
quảng cáo.
Kết luận
Tiếp cận từ khoa học quản lý văn hóa và
khoa học pháp lý, bài viết đã phân tích thực trạng quản lý hoạt động quảng cáo
ngoài trời tại Thành phố Hồ Chí Minh, cũng như tìm hiểu hoạt động quản lý quảng
cáo ngoài trời ở Mỹ, Singapore và Úc. Từ đó, có những kiến nghị góp phần nâng
cao hiệu quả quản lý hoạt động quảng cáo ngoài trời trên địa bàn Thành phố, mặt
khác thúc đẩy thị trường quảng cáo ngoài trời phát triển đa dạng và bắt kịp với
các xu thế ứng dụng khoa học kỹ thuật mới, đóng góp tích cực cho ngành quảng
cáo Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng, cả nước nói chung. Những vấn đề đặt ra cho
Thành phố hiện nay chính là thay đổi cơ chế chính sách trong quản lý hoạt động
quảng cáo, đặc biệt tăng cường trao quyền tự quản dành cho các cơ quan liên
ngành quảng cáo, hiệp hội và các doanh nghiệp quảng cáo như những mô hình của
các nước phát triển trên thế giới theo tình hình thực tiễn của Thành phố hiện
nay. Đồng thời, tăng cường thúc đầu tư sáng tạo trong quảng cáo ngoài trời, đặc
biệt là sáng tạo nội
dung và thiết kế cũng như ứng dụng kỹ thuật
số hóa trong quảng cáo, khai thác tốt nguồn thu từ quảng cáo. Trong đó, việc
chú trọng đến phân cấp trong quản lý nhà nước, xây dựng khu vực trọng điểm về
quảng cáo, có tiêu chí, tiêu chuẩn và áp dụng pháp luật nghiêm minh, loại bỏ dần
những thủ tục không cần thiết cũng cần được xem xét, nghiên cứu thêm để tiếp tục
hoàn thiện quy hoạch quảng cáo ngoài trời, đưa ngành công nghiệp quảng cáo phát
triển xứng tầm với những tiềm năng nội tại.
TÀI
LIỆU THAM KHẢO
7
thông tin quan trọng về quảng cáo ngoài trời - Cập nhật 2020. (n.d.). Goldsun
Media. Retrieved from
https://goldsungroup.com.vn/tu-van/quang-cao-ngoai-troi.html
Armand Dâyn. (2002). Nghệ thuật
quảng cáo. NXB Thế giới.
Department for Communities and
Local Government. (2007). Outdoor advertisements and signs: a guide for
advertisers.
Doanh thu toàn ngành thông tin và
truyền thông năm 2023 cán mốc hơn 3,74 triệu tỷ đồng.
(n.d.). https://dangcongsan.vn. Retrieved from
https://dangcongsan.vn/kinh-te-va-hoi-nhap/doanh-thu-toan-nganh-thong-tin-va-truyen-thong-nam-2023-can-moc-hon-3-74-trieu-ty-dong-656791.html
Executive Director Network
Operations. (2020). Policy and Application Guidelines for Advertising Signs
Within and Beyond State Road Reserves.
G. Navarro. (2023). Out-of-home
(OOH) advertising revenue in the U.S. 2007-2022.
Hải Đ. (2022, November 28). Vì
sao 49% biển quảng cáo ngoài trời ở TPHCM không phép? Tạp chí Kinh tế Sài
Gòn. Retrieved from
https://thesaigontimes.vn/vi-sao-49-bien-quang-cao-ngoai-troi-o-tphcm-khong-phep/
International Advertising.
(n.d.). Retrieved from https://pages.stern.nyu.edu/~sdouglas/rpubs/intad.html
Luật Quảng cáo (sửa đổi) phải
tháo gỡ khó khăn để doanh nghiệp phát triển.
(n.d.). Retrieved from
http://vaa.org.vn/tin-tuc/luat-quang-cao-sua-doi-phai-thao-go-kho-khan-de-doanh-nghiep-phat-trien.html
Luật số 16/2012/QH13 của Quốc hội:
LUẬT QUẢNG CÁO. (n.d.). Retrieved from
https://vanban.chinhphu.vn/default.aspx?pageid=27160&docid=163008
Màn hình quảng cáo ngoài trời gắn
vào các tòa nhà, trung tâm thương mại có kích thước bao nhiêu?
(2022, June 11). ThuVienPhapLuat.vn. Retrieved from
https://thuvienphapluat.vn/phap-luat/man-hinh-quang-cao-ngoai-troi-gan-vao-cac-toa-nha-trung-tam-thuong-mai-co-kich-thuoc-bao-nhieu-991559-17186.html
Marketing/tapchicongthuong.vn T.
L. V. T.-T. Đ. học T. chính –. (2022, October 1). Tác động của chi phí quảng
cáo đến hiệu quả kinh doanh. Tạp chí Tài chính. Retrieved from
https://tapchitaichinh.vn/tac-dong-cua-chi-phi-quang-cao-den-hieu-qua-kinh-doanh.html
Nikola Vangelov. (2022). Digital
Marketing and Outdoor Advertising in Smart Cities, Kliment Ohridski Sofia
University. Sofia, Bulgaria.
phủ C. T. tin điện tử C. (n.d.). Luật
số 16/2012/QH13 của Quốc hội: LUẬT QUẢNG CÁO. Retrieved from
http://vanban.chinhphu.vn/default.aspx?pageid=27160&docid=163008
Tất tần tật về quảng cáo ngoài trời
tại Tp.Hồ Chí Minh. (2020, August 24). Unique OOH. Retrieved from
https://quangcaongoaitroi.com/quang-cao-ngoai-troi-tai-ho-chi-minh/
thuvienphapluat.vn. (2023, July
19). Nghị định 28/2017/NĐ-CP sửa đổi 131/2013/NĐ-CP 158/2013/NĐ-CP mới nhất.
THƯ VIỆN PHÁP LUẬT. Retrieved from
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/So-huu-tri-tue/Nghi-dinh-28-2017-ND-CP-sua-doi-131-2013-ND-CP-158-2013-ND-CP-320512.aspx
thuvienphapluat.vn. (2024a,
January 12). Nghị định 181/2013/NĐ-CP hướng dẫn Luật quảng cáo mới nhất.
THƯ VIỆN PHÁP LUẬT. Retrieved from
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Thuong-mai/Nghi-dinh-181-2013-ND-CP-huong-dan-Luat-quang-cao-213649.aspx
thuvienphapluat.vn. (2024b, March
13). Thông tư 04/2018/TT-BXD Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia Xây dựng phương tiện
quảng cáo ngoài trời mới nhất. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT. Retrieved from
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Thuong-mai/Thong-tu-04-2018-TT-BXD-Quy-chuan-ky-thuat-quoc-gia-Xay-dung-phuong-tien-quang-cao-ngoai-troi-383845.aspx
thuvienphapluat.vn. (2024c, March
25). Chỉ thị 25/2014/CT-UBND quản lý hoạt động quảng cáo Hồ Chí Minh.
THƯ VIỆN PHÁP LUẬT. Retrieved from
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Thuong-mai/Chi-thi-25-2014-CT-UBND-quan-ly-hoat-dong-quang-cao-Ho-Chi-Minh-249761.aspx
thuvienphapluat.vn. (2024d, April
5). Nghị định 28/2018/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý ngoại thương về biện pháp
phát triển ngoại thương mới nhất. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT. Retrieved from
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Thuong-mai/Nghi-dinh-28-2018-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-ngoai-thuong-ve-bien-phap-phat-trien-ngoai-thuong-376024.aspx
thuvienphapluat.vn. (2024e, May
4). Nghị định 158/2013/NĐ-CP xử phạt vi phạm hành chính văn hóa thể thao du
lịch quảng cáo. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT. Retrieved from
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Vi-pham-hanh-chinh/Nghi-dinh-158-2013-ND-CP-xu-phat-vi-pham-hanh-chinh-van-hoa-the-thao-du-lich-quang-cao-213060.aspx
thuvienphapluat.vn. (2024f, June
5). Nghị định 38/2021/NĐ-CP xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn
hóa quảng cáo mới nhất. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT. Retrieved from
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Thuong-mai/Nghi-dinh-38-2021-ND-CP-xu-phat-vi-pham-hanh-chinh-trong-linh-vuc-van-hoa-quang-cao-469165.aspx
thuvienphapluat.vn. (2024g, June
6). Quyết định 882/QĐ-UBND 2024 công bố thủ tục hành chính Thi đua khen thưởng
Sở Văn hóa Điện Biên. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT. Retrieved from
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bo-may-hanh-chinh/Quyet-dinh-882-QD-UBND-2024-cong-bo-thu-tuc-hanh-chinh-Thi-dua-khen-thuong-So-Van-hoa-Dien-Bien-612071.aspx
thuvienphapluat.vn. (2024h, June
11). Luật Quảng cáo 2012 số 16/2012/QH13 mới nhất. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT.
Retrieved from
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Thuong-mai/Luat-Quang-cao-2012-142541.aspx
VTV B. D. T. (2022, November 28).
49% biển quảng cáo ngoài trời ở TP Hồ Chí Minh không phép. BAO DIEN TU
VTV. Retrieved from https://vtv.vn/news-20221128190844166.htm
(N.d.).