21625_BẢN NHẬN XÉT CHUYÊN ĐỀ _TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY NHẠC KHÍ NGƯỜI S’TIÊNG TỈNH BÌNH PHƯỚC

                                     BẢN NHẬN XÉT CHUYÊN ĐỀ

 

Tên chuyên đề: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY NHẠC KHÍ NGƯỜI S’TIÊNG TỈNH BÌNH PHƯỚC

Họ và tên nghiên cứu sinh: Phạm Đắc Vy Thảo

Ngành/Địa chỉ ngành: Quản lý văn hóa

Mã số: 9229042

Họ và tên người nhận xét: Phan Quốc Anh - PGS.TS

Nhận xét chung: Đây là một đề tài khá khó vì đối tượng nghiên cứu thuộc chuyên ngành âm nhạc học, khá chuyên sâu.

Nhưng mã ngành Luận án là quản lý văn hóa.

Vì vậy, cần cân nhắc trong việc lựa chọn định hướng, góc tiếp cận, phương pháp nghiên cứu và lý thuyết nghiên cứu.

I. Ưu điểm

Chuyên đề đã thể hiện được sự công phu trong việc sưu tầm, tổng hợp và hệ thống hóa các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến người S’Tiêng nói chung và nhạc khí truyền thống của họ nói riêng. Việc phân chia tư liệu theo chủ đề, thời gian và địa bàn nghiên cứu là hợp lý, bước đầu cung cấp cái nhìn toàn cảnh về lịch sử nghiên cứu của vấn đề.

Phần tổng quan lịch sử vấn đề nghiên cứu được tác giả chia làm 4 nhóm tài liệu nhìn chung là hợp lý.

            Tác giả đã tiếp cận một số lý thuyết và phương pháp nghiên cứu trong các lĩnh vực văn hóa học, dân tộc học và âm nhạc dân tộc học, phù hợp với yêu cầu của một chuyên đề tổng quan thuộc luận án tiến sĩ.

II. Hạn chế và thiếu sót

Về Hình thức:

- Dung lượng chuyên đề: đáp ứng yêu cầu

- về Tên gọi: Chuyên đề hay tiểu luận?

Phần I: là “Mục lục” hay thông tin chung về chuyên đề? (tr.4)

Mục thông tin chung về chuyên đề nên để sau “Mục lục”.

Mục 3: Tóm tắt: Tóm tắt quá tóm tắt, quá ngắn. Cần tóm tắt theo 4 nhóm vấn đề tổng quan đã đề ra.

Về Nội dung

Phần 2: Nội dung chuyên đề

Mục 2.1.1. Giới thiệu khái quát

Trước hết có lẽ nên giới thiệu về đề tài luận án, làm rõ những khái niệm nhạc khí, vai trò, vị trí của nhạc khí trong nghệ thuật truyền thống của một dân tộc, sau đó đến dân tộc S’tiêng. (tr.7).

Tâm lý người viết là một người được đào tạo âm nhạc học chuyên sâu nên ai cũng cho rằng mọi người đều hiểu một số khái niệm trong âm nhạc học như nhạc khí, khí nhạc…nhưng người ngoài chuyên ngành sẽ không hiểu giữa những khái niệm này? Vì vậy, cần làm rõ trong hệ thống khái niệm. Có thể làm rõ một số khái niệm từ chung đến riêng, từ xa đến gần như: Nghệ thuật diễn xướng dân gian, âm nhạc truyền thống, âm nhạc dân gian, nhạc cụ, nhạc khí, khí nhạc v.v…làm sao để người ngoài chuyên ngành âm nhạc vẫn có thể hiểu được.

Cũng cần khẳng định được vị trí, vai trò của nhạc khí trong âm nhạc truyền thống của một dân tộc. Nếu thất truyền các nhạc khí thì ảnh hưởng như thế nào đến việc bảo tồn âm nhạc truyền thống nói riêng, nghệ thuật dân gian, dân tộc nói chung?

2.1.2. Mục tiêu:

Mục tiêu đầu tiên thiết nghĩ là sưu tầm đầy đủ nhất có thể các tài liệu, các công trình nghiên cứu đã được NCS chia làm 4 nhóm vấn đề nghiên cứu.

Mục tiêu thứ hai là đọc và đánh giá những tài liệu đó.

Mục tiêu thứ ba là trên cơ sở đánh giá tổng quan nghiên cứu, làm rõ khoảng trống nghiên cứu, từ đó chỉ rõ đề tài luận án sẽ kế thừa những kết quả nghiên cứu đã có như thế nào? Những nội dung trong khoảng trống đó chính là mục tiêu mà luận án hướng đến để đề ra tiến trình thực hiện luận án.

2.1.3. Nội dung: Cần làm rõ đây là mục nội dung hay nhiệm vụ nghiên cứu?

2.1.4. Giới hạn của chuyên đề:

Cần làm rõ các giới hạn

Về không gian nghiên cứu: Cần sửa lại tên đề tài, có thể bỏ chữ tỉnh (vì không còn tỉnh Bình Phước)

Về thời gian nghiên cứu: Tổng quan lịch sử vấn đề nghiên cứu cần phân loại thời gian ra đời, công bố các công trình nghiên cứu đã có theo chiều thời gian từ xưa đến nay

Về nội dung nghiên cứu: Chủ yếu tập trung và 4 nhóm vấn đề mà NCS đã thiết lập.

Đoạn văn: “Người S’tiêng có một số tên gọi khác như: Xa Điêng, Bù Lơ, Bù Đek, Bù Biêt, Bù Đip, Bù Lach…” ở trang 8 đưa vào đây là không đúng vị trí. Nội dung này nên đưa về mục giới thiệu đề tài

Mục 2.1.6. Phương pháp nghiên cứu

Đối với chuyên đề này: Phương pháp đầu tiên là phương pháp thu thập tư liệu thứ cấp theo 4 nhóm nội dung đã đề ra. Sưu tầm ở đâu? Bằng những phương pháp nào? Tư liệu là sách ở các thư viện? tư liệu trên mạng internet…

Sau đó mới tổng hợp, phân tích tư liệu, phân loại, hệ thống hóa…tư liệu đã thu thập được.

Những phương pháp phân loại cụ thể của chuyên ngành âm nhạc học không cần thiết đưa ra ở đây.

Mục 2.2. Kết quả và thảo luận

Ở cuối trang 10, đầu trang 11 nội dung giới thiệu về người S’tiêng ở Bình Phước không đưa vào đây mà đưa lên phần đầu, phần giới thiệu đề tài.

Mục kết quả và thảo luận nên chăng là đánh giá kết quả thực hiện được của chuyên đề: tức là đánh giá được bao nhiêu công trình nghiên cứu của từng nhóm, những công trình ấy đã giải quyết được những vấn đề gì?  Để lại khoảng trống gì để luận án giải quyết?

Về kết quả: NCS đã sưu tầm được nhiều công trình và đã trình bày theo 4 nhóm là hợp lý

1.      Các công trình nghiên cứu về văn hóa, xã hội người S’tiêng ở Bình Phước

2.      Những sưu tầm, nghiên cứu về âm nhạc dân tộc, nhạc khí truyền thống của người Stiêng

3.      Nhóm các công trình nghiên cứu lý thuyết về Văn hóa, Quản lý văn hóa, nghiên cứu về lý thuyết âm nhạc, về bảo tồn và phát triển

4.      Nhóm các văn bản nhà nước về Quản lý Văn hóa, liên quan đến bảo tồn và phát huy giá trị nhạc khí của người S’tiêng Bình Phước.

Vì đề tài nghiêng nhiều về âm nhạc học nên tác giả đã sưu tầm tương đối đầy đủ về các công trình nghiên cứu âm nhạc truyền thống của người S’tieng.

Được biết, PGS.TS Nguyễn Thị Mỹ Liêm đã bảo vệ thành công đề tài âm nhạc truyền thống người S’tiêng ở tỉnh Bình Phước, nhưng không thấy tác giả đề cập tới trong chuyên đề tổng quan này?

Chuyên đề đã nêu được khối lượng tư liệu đáng kể, thể hiện được định hướng nghiên cứu. Tuy nhiên, trong 4 nhóm vấn đề, cần bổ sung tư liệu của nhóm 3 và nhóm 4.

Nhóm 1 và nhóm 2, NCS đã thực hiện khá tốt. Tuy nhiên cần bổ sung công trình rất quan trọng của PGS.TS Nguyễn Thị Mỹ Liêm “Âm nhạc dân tộc S’tiêng ở Bình Phước, Bảo tồn và phát triển”. Đề tài của Sở KH&CN tỉnh Bình Phước do PGS.TS Nguyễn Thị Mỹ Liêm làm chủ nhiệm. Đây là một đề tài liên quan nhiều đến đề tài luận án mà NCS cần phải kế thừa.

Về nhóm 3: Nhóm các công trình nghiên cứu lý thuyết về Văn hóa, Quản lý văn hóa, nghiên cứu về lý thuyết âm nhạc, về bảo tồn và phát triển. NCS cần cân nhắc lựa chọn các lý thuyết nghiên cứu, từ đó đi tìm các lý thuyết nghiên cứu đó để phân tích, đánh giá và phân tích lý do chọn những lý thuyết nghiên cứu đó.

Về nhóm 4: Nhóm các văn bản nhà nước về Quản lý Văn hóa, liên quan đến bảo tồn và phát huy giá trị nhạc khí của người S’tiêng Bình Phước. Đối với một đề tài mang mã ngành quản lý văn hóa, cần sưu tầm bổ sung các báo cáo của các cơ quan quản lý nhà nước từ trung ương đến địa phương liên quan đến chiến lược, chính sách và văn bản pháp quy liên quan đến bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số Việt Nam, trong đó có việc bảo tồn nhạc khí. Những báo cáo của các Hội chuyên ngành như Hội Văn nghệ dân gian, Hội VHNT địa phương trong việc sưu tầm, truyền dạy nghệ thuật dân gian, trong đó có chế tác nhạc cụ.

NCS cần bổ sung đánh giá sâu các công trình đã công bố liên quan đến các nhóm vấn đề của đề tài, xác định rõ khoảng trống nghiên cứu, và nhấn mạnh tính mới, tính kế thừa của đề tài. Đồng thời, cần làm nổi bật vai trò của nhà nước, chính quyền địa phương, các thiết chế văn hóa trong chuỗi bảo tồn – phát huy nhạc khí người S’Tiêng.

 

Một số góp ý cụ thể:

 

1. Cần đánh giá sâu hơn các công trình nghiên cứu đã có

            Chuyên đề mới chủ yếu dừng lại ở việc liệt kê, mô tả nội dung các công trình. Chưa đi sâu phân tích, so sánh để đánh giá chất lượng, đóng góp cũng như những mặt còn hạn chế của từng nhóm công trình...đồng thời cũng cần chỉ ra những tư liệu, nội dung nào của công trình nào tác giả sẽ kế thừa, làm rõ

2. Từ đánh giá tổng quan, cần xác định rõ khoảng trống nghiên cứu

            Tuy có đề cập đến sự thiếu vắng các nghiên cứu chuyên sâu về nhạc khí người S’Tiêng, nhưng chuyên đề chưa nêu rõ cụ thể khoảng trống về không gian, thời gian, phương pháp, chủ thể, thực hành văn hóa hay chính sách quản lý...Cần quan tâm đến khoảng trống nghiên cứu ở đây là khoảng trống nghiên cứu theo mã ngành quản lý văn hóa

Nhìn chung, đối với tên luận án này: tất cả đều còn đang là khoảng trống nghiên cứu. Nhất là việc bảo tồn và phát huy nhạc khí của một dân tộc thiểu số dưới góc nhìn quản lý văn hóa

3. Cần bổ sung phân tích về hiệu quả các chính sách và chương trình đã thực hiện tại địa phương

Đối với luận án mã ngành quản lý văn hóa, cần có mục đánh giá về các văn bản chỉ đạo trong hệ thống chính trị: về quan điểm của Đảng, các chính sách, chiến lược phát triển văn hóa, văn bản pháp quy, các chương trình mục tiêu quốc gia để bảo tồn và phát huy văn hóa nói chung, bảo tồn và phát huy nhạc khí của người S’tiêng ở Bình Phước nói chung.

Chưa phân tích rõ các chương trình mục tiêu đã được triển khai thực tế như thế nào, đạt được gì, còn hạn chế gì...

4. Vấn đề mã ngành và tính liên ngành

            Tác giả cần làm rõ sự hợp lý trong việc lựa chọn mã ngành, và nhấn mạnh hơn vai trò của quản lý văn hóa trong mối quan hệ với bảo tồn nghệ thuật truyền thống.

5. Cần bổ sung đánh giá chiều sâu về môi trường xã hội - văn hóa đương đại ảnh hưởng đến nhạc khí

             Phân tích còn chung chung. Chưa chỉ rõ các yếu tố như nhu cầu tiếp nhận văn hóa của giới trẻ, ảnh hưởng của truyền thông số, gián đoạn truyền dạy thế hệ...

Mục III. Kiến nghị đề xuất

- Cần bổ sung đánh giá phê bình, đánh giá mặt được, mặt chưa được của từng nhóm công trình.

- Làm rõ hơn khoảng trống nghiên cứu.

- Bổ sung đánh giá các mô hình hỗ trợ bảo tồn tại địa phương.

- Đề xuất khung chính sách tích hợp với giáo dục văn hóa và du lịch cộng đồng.

Kết luận

Nhất trí thông qua chuyên đề Tổng quan của NCS và cần chỉnh sửa, bổ sung sau khi được Hội đồng góp ý, phản biện và nhận xét.

 

                                                                                    Người phản biện

                        (Chữ ký và họ tên)

 

Phan Quốc Anh